Afyon İş Hukuku

Tüze (Özet) : Tüze, her şeyden önce bir düzen demektir. Lakin hukukun öngördüğü düzen, fiilen gerçekleneşeli bir düzen bileğildir. Tüze, sosyete içinde insanların filhakika ne davrandıklarını bileğil, ne davranmaları icap ettiğini gösterir. Tüze, kendisine uyulmak ve uygulanmak için vardır. Doğruluk kıymeti nedeniyle, insanlar arası ilişkileri bir düzene katmak, içtimai hayatın gerçekleşmesini sahip olmak lüzum. İnsanlara, “Bana uy; Beni gerçekleştir” buyruğu ile seslenir. Tüze düzeni, doğduğu andan itibaren ferdin hakkındasına akseptans edilmesi ve uyulması gereken, kesin akıllıca kurallar olarak çıkar. İnsan, özgür bir varlıktır ve iradesini hukukun buyrukları doğrultusunda kullanabileceği kabilinden, onlara aykırı bir yönde bile kullanabilir. Bu nedenle sosyete içinde insanların çizi ve davranışlarının hukuk kurallarına uymaması, her gün mümkündür. “İşte hukuk, insan davranışlarını bileğerlendiren, çıkar çatışmalarına çözüm getiren kurallardan, normlardan meydana mevrut bir yol, bir bütündür.” İnsan-insan, insan-tabiat ilişkilerinin insanlığın kuma çıkarı ve huzuru için evrensel ilkelerle güvence altına kızılınmasıdır. Tüze, adamlık seviyesi için göstergedir. Hukukun temeli, kaynağı üzerine birkötü düşün ortaya atılmıştır. Bunlar kaynağı: tanrı, derslik çıkarları, sosyete sözleşmesi, tabiat ve insanlar olarak tamlayan inançlerdir. Tüze Nedir Tüze, toplumun genel menfaatini yahut fertlerin ve toplumun kuma iyiliğini sahip olmak için konulmuş olan ve umum gücüyle desteklenen kaide, pay ve kanunların kâffesidür. Elan münteşir bir tanımıyla hukuk, adalete yönelmiş içtimai evetşama düzenidir. Tüze Kelime Demeı Tüze kelimesi Arabi “pay” kökünden gelir ve pay kelimesinin çoğulu olarak bilinmektedir (galat-ı meşhur). Fellahçda “pay” kelimesinin çoğulu “beddua’kak”tır. Türk Gönül Kurumu’na göre hukuk kelimesi, “Toplumu düzenleyen ve devletin yapmış oldurım gücünü belirleyen yasaların kâffesidür”. Bunun haricinde hukukun “haklar” anlamı da vardır. Mecazi anlamda ise, ahbaplık, ülfet anlamında da kullanılır. Yöntem Demeı Tüze dönemden döneme değiştiği için hala doyurucu bir tanım bünyelamamıştır. Kant “Tüzeçular hala hukukun tanımını aramaktadırlar” der. Hasetmüzde en çok akseptans edilen tanımı ise: “Makul bir zamanda belli başlı bir toplumdaki ilişkileri düzenleyen ve uyulması talih zoruna (müeyyide) ilgilanmış kurallar kâffesidür.” Ilmî bir disiplin olarak hukuk, kendi içinde esas olarak ikiye ayrılır. Umumi olarak hukukun zevat arası ilişkileri laf düz kısmına Özel Tüze, zevat ile talih yahut devleti oluşturan kurumlar arası ilişkileri düzenleyen kısmına ise Hep Hukuku adı verilir. Bu ayırım roma hukukundan kalma bir ayrımdır (ius privatum-ius publicum). Medeni Tüze, Kâr Hukuku ve Devletler Özel Hukuku özel hukukun, buna tahsisat Anayasa Hukuku, Ceza Hukuku ve İdare Hukuku umum hukukunun sarrafiyelıca alt dallarıdır. Tüze Kuralları ve Özellikleri Hukuku başka toplumu organizatör kurallar olan örf ve adetler, gelenekler ve dinlerden ayıran özellik talih aracılığıyla güvenceye kızılınmış ve cebri yapmış oldurımlara ehil olmasıdır. Tüze kuralları insan davranışlarını düzenler ve bulunduğu toplumun haysiyet hükümlarını taşır. Soyutluk ve genellik özelliği sayesinde misil nitelikteki yekpare durumlarda uygulanması esenlanır. Yapmış oldurım (Müeyyide) Tüze düzında yapmış oldurım umum gücü ile uygulanır. Hukuka uymayı zorlama, uymayanları cezalandırma ve uyulmadığı durumlardaki zararları en aza indirmek için kullanılır. Tüze düzenini esenlamayı ve korumayı amaçlayan yapmış oldurımlar gene hukuk düzeninin öngördüğü şekilde namına getirilir. Maddi ve manevi yapmış oldurımlar olarak ikiye ayrılır. Maddi yapmış oldurımlar hukuka aykırı durumlarda uygulanırken manevi yapmış oldurımlar bu durumları kösteklemek için kullanılır. Ceza hukukunda ölüm, cezaevi ve para cezaları; anayasa hukukunda siyasetten men, fırka metres; mevhibe hukukunda mevhibe ve kaçıntıçılık cezaları kabilinden değiştirilmiş hukuk dallarında değiştirilmiş yapmış oldurımlar vardır. Hukukun Dayanağı Hukukun dayanağı ile alakalı çeşitli dönemlerde kuramlar üretilmiştir. Bunları sıralamamız icabında; zihini bir irade olarak gören kuramlar, irade dışı olarak gören kuramlar ve pozitivist kuramlar. Bu kuramların bazenlar felsefik bileğil ortaya konduğu devrin problemlerını çözmek yahut politik inançleri hukuk biliminde dile getirme ihtiyacından ortaya çıkmıştır. İdesi ve ideali türe olan hukuk, genel olarak şu şekilde tanımlanabilir: “Tüze, adalete yönelmiş içtimai bir evetşama düzenidir.” Bu tanımdan, hukukun üç ayrı fonksiyonu namına getirdiğini görmekteyiz. Bu fonksiyonlar düzen, kullanışlı yarar ve adalettir. Hukukun Toplumdaki Fonksiyonları 1. Düzen Fonksiyonu Hukukun bu fonksiyonu ile anlatılmak maksut, hukukun içtimai hayatı düzenleyip insanların pasış ve emniyet içinde bir arada evetşamalarını esenlamaktır. 2. Kılgısal Yarar (Sosyal İhtiyaçların Karşılanması) Hukukun kullanışlı amacını, içtimai gerçeklik belirler. Tüze bu fonksiyonu ile sosyete içinde yaşayan insanların, birbirleri ile ihdas etmek zorunda oldukları ilişkilerini ve biyolojik, ruhsal bir varlık olarak insanın bünyesından meydana gelen gereksinimlerinı hakkındalamaya çkızılışır. Tüze bu fonksiyonu ile veladet, muta nikâhı, ölüm vb. önemli biyolojik olayları da çeşitli hükümlerle düzenler. Tek hukuk düzeni hayatın esas gerçeklerini görmezden gelemez. Tüze düzeni, insanın katıksız bünyesına ve bundan müterakki mevrut gereksinimlerine yarar yapmak zorundadır. Tüze önemli ölçübile, hesaplı gerçeklere bile vabestedır; hesaplı gereksinimlara uymalı ve onları hakkındalamalıdır. 3. Doğruluk Tüze bu fonksiyonu ile belli başlı bir tertip altına aldığı sosyal gereksinimlerı, özü salt bir muadele düşüncesi olan türe ölçüsüne vurarak reel kimliğini kazanır. Hukukun idesi ve ideali adalettir. En kısaltarak tanımıyla türe, “bir muadele düşüncesi”dir. “Doğruluk, nesnel (objektif) ve öznel (sübjektif) yapmak üzere iki değiştirilmiş anlamda kullanılır. Doğruluk gerçekte ahlâki bir kavramdır; Bu kapsamda, yiğitlik, fazilet anlamında ferdî bir özelliği deyimler. Kişi her gün haklı olana yönelir, her insana kendine düşeni yaymak uğrunda geceli gündüzlü ve bileğemekmez bir çaba gösterir. İşte bu çizi ve çabayı gösteren türe, özne (süje) ile alakalı oluşundan ötürü öznel (sübjektif) türe olarak nitelenir. Bir yiğitlik olan öznel adaletin haricinde ve ondan önce nesnel (objektif) bir türe kavramı vardır. Nesnel türe, kişinin bir özelliğini bileğil, kişilerin konkre durumlarda gerçekleştireceği rabıta biçiminin bir özelliğini deyimler. İşte hukuk düzında hukuki haysiyet olarak kavil konusu olan türe bile, bu nesnel anlamda adalettir. Çünkü hukuk, insanlar arası ilişkileri biçimlendiren, onlara görünür ve alacaklanabilir bir düzen veren, bu amaca yönelen normlar kâffesidür.” Cemiyet içindeki davranış ve ilişkilerin bileğerlendirilmelerini içeren kurallar yekpareü olarak hukuk, bu bileğerlendirmelerde türe ölçüsünü kullandığı ve tutunmak yerinde bulunduğuna göre, adaletin sonunda, hukukun da bir bileğerlendirilme ölçüsü olacağı doğaldır. Tüze normlarında türe acaba ne ölçübile yansıtılmıştır ? Bulunan hukuk ne denli adaletlidir ? İşte burada kanun üstü türe kavramı ortaya çıkmaktadır. Bu, bütün hukuk sistemine ve sistemlerine hâkim mevcut, nesnel ve salt bir haysiyet niteliğindeki adalettir. Tüze bir sosyete düzenini içerir. Hukukun varlık nedeni bile adalettir; lazım mevcut düzeni sahiplenmek, gerekse onu bileğemektirmeyi meşrulaştırmak için her gün adalete sarrafiyevurulur. Nesnel ve kanun üstü türe hukukta hakkındamıza oturmuş hukuk düzenlerinin asli örneği, olması gereken hukuk anlamında hukuk idesi olarak çıkar. Bu niteliği ile türe, mevcut hukuk düzenlerinin kendisine yarar olup olmadığı açısından bir haysiyet ve yorum ölçüsü olur. Yine bu özelliği ile türe, aynı zamanda hukukun idealidir. Hukukun gerçekleştirmek amacını güttüğü şey adalettir. Birbirleri ile yararlı ve menfi hakkındalıklı ilişkilerde mevcut bu üç fonksiyon balans içinde olduklarında, adil bir hukuk düzeninin gerçekleşmesi esenlanır. Olağan olarak bütün hukuk normları bu üç fonksiyonu da kapsar. Sonuç olarak hukuk, hem adaleti gerçekleştirecek, hem içtimai evetşama uyacak, hem bile bu içtimai hayatın pasış içinde sürebilmesi için bir düzen görünümünü esenlamaya çkızılışacaktır.

https://www.arabacihukuk.com/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.